Categories
Blog-PL

Film BBC Pożyczone Pastwisko z 1960

Wersja angielska: BBC documentary Borrowed Pasture 1960

Borrowed Pasture 1960 BBC documentary directed by John Ormond, narrated by Richard Burton
Pożyczone Pastwisko, Borrowed Pasture, film dokumentalny BBC z 1960, reżyseria John Ormond, tekst czyta Richard Burton

Bohaterowie filmu dokumentalnego BBC Borrowed Pasture, Pożyczone Pastwisko, fotograf Eugeniusz Okołowicz i elektryk Włodzimierz Bułaj byli na początku drugiej wojny światowej, we wrześniu 1939, żołnierzami Wojska Polskiego. Następnie przedostali się na Litwę, gdzie zostali internowani, aby uniknąć niewoli u Niemców lub Rosjan. Sowieci zajęli Litwę wiosną 1940 roku i przenieśli internowanych Polaków do obozów rosyjskich. Wśród nich był również dziadek mojej żony Aleksander Głuchowski.

Włodzimierz Bułaj, electrician, former Polish Army WWII soldier, at the Penygaer Farm in Carmarthenshire, Wales, in 1960 documentary Borrowed Pasture
Włodzimierz Bułaj, elektryk, żołnierz armii polskiej w drugiej wojnie światowej, na Penygaer Farm w hrabstwie Carmarthenshire, Walia, w filmie dokumentalnym BBC Borrowed Pasture, Pożyczone Pastwisko, z 1960
Eugeniusz Okołowicz, photographer, former Polish Army WWII soldier, at the Penygaer Farm in Carmarthenshire, Wales, in 1960 documentary Borrowed Pasture
Eugeniusz Okołowicz, fotograf, żołnierz armii polskiej w czasie drugiej wojny światowej, na Penygaer Farm w harbstwie Carmarthenshire, Walia, w filmie dokumentalnym BBC Borrowed Pasture, Pożyczone Pastwisko, z 1960

Obozy, w których Włodzimierz/Wlodek Bułaj był przetrzymywany, są zaznaczone kolorem żółtym na załączonej mapie:

Litwa: Wiłkomierz
Związek Radziecki:
Juchnów, Kaługa Obłast, od 15 lipca 1940
Ponoj na Półwyspie Kola, Murmańsk Oblast, od 6 czerwca 1941
Juża, Iwanowo Obłast

Obozy, w których Eugeniusz Okołowicz był przetrzymywany, są zaznaczone kolorem niebieskim na mapie:

Litwa: Mejszagoła
Związek Radziecki:
Kozielsk, od 13 lipca 1940
Griazowiec, Wołogda Obłast, od 2 lipca 1941 do 3 września 1941

Znak pomarańczowy wskazuje Tatiszczewo w Obłasti Saratov, gdzie obaj dotarli we wrześniu 1941. Był to jeden z punktów zbornych dla żołnierzy polskich i ich bliskich po wypuszczeniu z obozów rosyjskich w następstwie niemieckiego ataku na Związek Radziecki w czerwcu 1941.

Locations associated with Włodzimierz Bułaj and Eugeniusz Okołowicz, Soviet camps 1940-1941
Miejsca związane z Włodzimierzem Bułajem i Eugeniuszem Okołowiczem. Kolor zielony – Penygaer Farm w Walii, żółty – obozy, w których Włodzimierz Bułaj był internowany i więziony w 1939-1941, niebieski – obozy, w których Eugeniusz Okołowicz był internowany i więziony w 1939-1941, pomarańczowy – Tatiszczewo, jeden z punktów zbornych żołnierzy polskich wypuszczonych z obozów rosyjskich po ataku Niemiec na Związek Radziecki.

Zwróćmy uwagę na położenie obozu Ponoj na końcu półwyspu Kola. Jest to tundra na pustkowiu, daleko od osad ludzkich. Sowieci nazwali to miejsce ‘punkt Ponoj’. Więźniów w tym obozie było około 4 tysięcy. Wielu z nich zmarłoby w nadchodzących miesiącach, gdyby byli trzymani tam dłużej. Dokumenty NKWD stwierdzają, że polscy jeńcy wojenni mieli być tam wykorzystani do budowy pasa startowego dla samolotów. Jest jednak oczywiste, że śmiertelność wśród więźniów byłaby ogromna. Taki zapewne był cel: zabić zimnem, wyczerpaniem i głodem.

Dziadek mojej żony był więziony w Kozielsku i Griazowcu w tym samym czasie, co Okołowicz. W kwietniu i w maju 1940 Rosjanie zamordowali w Katyniu w pobliżu Smoleńska tysiące polskich jeńców wojennych z obozu w Kozielsku. Z tego względu powojenny powrót do Polski pod dyktaturą komunistyczno-radziecką był bardzo ryzykowny. Wielu Polaków internowanych na Litwie i później więzionych w obozach radzieckich mieszkało w Polsce wschodniej, która po drugiej wojnie światowej była okupowana przez Związek Rodziecki. Tak było w przypadku Głuchowskiego i tak mogło być też w przypadku Bułaja i Okołowicza.

Aleksander Głuchowski przybył po wojnie do Polski w 1947, aby połączyć się z synem, którego widział po raz ostatni w 1939. Żona zmarła z głodu, wycieńczenia i choroby w 1945. Został aresztowany przez komunistyczną tajną policję i uwięziony. Zmarł w 1952 w wieku 45 lat.

Gazeta Western Mail (Glamorgan County) w numerze z 22 grudnia 1959 odnotowała, że operator kamery William Greenhaigh służył do mszy odprawionej na farmie:

Ubrany w gumowce, niedawno służył na mszy rzymskokatolickiej dla dwóch starszych Polaków na odległej farmie w Carmarthenshire.

Pracuje w walijskiej ekipie telewizyjnej BBC, która kręciła sceny do filmu “Pożyczone Pastwisko” – z udziałem polskich rolników, którzy opuścili swoją ojczyznę i osiedli w Walii.

 

Coventry Evening Telegraph, 15 czerwca 1960 r., w artykule Tribute to Courage of Polish Farmers:

Coventry Evening Telegraph, 15 czerwca 1960, w artykule “Tribute to Courage of Polish Farmers”:

Szczęśliwe zakończenie otrzymała jedna z najbardziej fascynujących historii o ludzkich losach w ostatnich latach rozpoczęta w chwili, kiedy około 100 walijskich gospodarstw weszło w posiadanie polskich byłych żołnierzy po zakończeniu wojny.

 

Wśród nich są Eugeniusz Okolowicz i Włodek Bulaj, którzy pożyczyli wystarczająco dużo pieniędzy na zakup niepłodnych akrów i zrujnowanych budynków Farmy Penygaer, Trawsmawr, Carmarthen, które stały opuszczone przez 20 lat.

 

Niewiele wiedzieli o rolnictwie, ale udało im się oczyścić górski strumień do starego młyna i wykorzystać generator prądu elektrycznego. Żyjąc na kilku artykułach spożywczych i dwóch puszkach mięsa tygodniowo, wyhodowali małe stado bydła i znaleźli zbyt na produkowane przez nich mleko. Znaleźli też stary ciągnik, który kupili za 4 funty i 10 szylingów.

 

Dziś nadal pracują 18 godzin dziennie. Ich jedynym kontaktem ze światem jest cotygodniowe spotkanie ze sprzedawcą wędrownym i wizyta polskiego księdza raz na pół roku.

[…]

Waleczne zmagania tych dwóch mężczyzn zostały przedstawione w filmie “Pożyczone Pastwisko” pokazanym w ubiegłym miesiącu w telewizji BBC.  Hawker Siddeley Group zaoferowała tym polskim rolnikom jeden ze swoich kombajnów marki Gloster, warty około 300 funtów. Oferta została szybko przyjęta.

 

Wręczenie maszyny – wykonanej przez tych samych mistrzów mechaniki, którzy zaprojektowali myśliwce Gloster Javelin i Gloster Meteor – odbyło się wczoraj na Farmie Penygaer. Prezent przekazał członek zarządu firmy Gloster, pan W. W. W. Downing.

Coventry Evening Telegraph, 15 June 1960, article Tribute to Courage of Polish Farmers
Fragment artykułu “Tribute to Courage of Polish Farmers” w Coventry Evening Telegraph, 15 czerwca 1960

W piątek 6 stycznia 1961, The South Wales Gazette, Monmouthshire, napisała

Film dokumentalny telewizji BBC zatytułowany “Pożyczone Pastwisko”, który będzie można obejrzeć w środę, wzbudził duże zainteresowanie, kiedy został pokazany po raz pierwszy w maju ubiegłego roku. […]

 

Film, którego scenarzystą i producentem jest John Ormond, opowiada historię dwóch żołnierzy Armii Polskiej osiadłych na zaniedbanym gospodarstwie na zboczu wzgórza w hrabstwie Carmarthenshire. […]

 

Najbardziej poruszające ujęcie filmu przedstawia samotność jednego z tych rolników, Włodka Bułaja. Bułaj nie widział swojej żony od 22 lat.

 

John postanowił pomóc Bułajowi w załatwieniu wizy polskiej i wizy brytyjskiej dla pani Bułaj, aby mogła ona przyjechać do Walii.

 

Widzowie filmu wystąpili z pomocą, przysyłając pieniądze. Po miesiącach opóźnień pani Bułaj dotarła na farmę, a spotkanie z mężem odbyło się w domu Ormonda. Teraz może przebywać w Wielkiej Brytanii na stałe.

Artykuł mówi o “wizy polskiej i wizy brytyjskiej dla pani Bułaj”. To może oznaczać, że rodzina mieszkała w Polsce wschodniej okupowanej po drugiej wojnie światowej przez Związek Radziecki.

Oto scena z filmu, w której Włodek ogląda zdjęcia rodzinne. Jego mała córeczka, którą widział po raz ostatni w 1939, właśnie wyszła za mąż.

BBC 1960 documentary Borrowed Pasture, Włodzimierz Bułaj is looking at pictures of family last seen twenty years earlier
Scena z filmu dokumentalnego BBC “Pożyczone Pastwisko” z 1960, w której Włodzimierz Bułaj ogląda zdjęcia swojej rodziny, z którą nie widział się od dwudziestu lat
BBC 1960 documentary Borrowed Pasture, Włodzimierz Bułaj is looking at his daughter's wedding picture
Film dokumentalny telewizji BBC “Pozyczone Pastwisko” z 1960. Włodzimierz Bułaj patrzy na zdjęcie ślubne swojej córki

Jednak w 1963, nieco ponad dwa lata po przyjeździe żony, Włodzimierz Bułaj zmarł. Co stało się z jego żoną, panem Okołowiczem i gospodarstwem?

Osobisty wymiar tej historii jest ściśle związany z komunistyczną polityką eliminacji i izolacji każdego, kto nie chciał służyć totalitarnemu systemowi. Wspomniałem o dziadku mojej żony, któremu komuniści nie pozwolili dzyskać syna, dziś mojego teścia, i uwięzili go po jego powrocie do Polski w 1947.

Gospodarstwa moich dziadków w Polsce wschodniej zostały po drugiej wojnie światowej zagrabione przez władze radzieckie. Niemal cała rodzina po stronie mojej mamy została uwięziona w obozach koncentracyjnych w różnych częściach Związku Radzieckiego. Niektórzy z nich byli torturowani. Moi rodzice poznali się w obozie. Później, w latach 1980-ch, władze radzieckie odmówiły pozwolenia na moją wizytę u rodziny nadal pozostającej na terytorium okupowanym przez Związek Radziecki. W roku 2015, po wielu latach nękania i znęcania się, moja żona i ja zostaliśmy wyrzuceni z naszych miejsc pracy w Państwowej Szkole Muzycznej w Zielonej Górze i Universitecie w Poznaniu. Pomimo oficjalnych deklaracji, polityka komunsityczna jest kontynuowana. Znajduję się teraz w Londynie w Wielkiej Brytanii, dokąd przybyłem w 2016, podczas gdy moja żona pozostaje w Polsce. Historia Bułaja, Okołowicza, Głuchowskiego i innych się nie skończyła. Trwa dalej.

https://twitter.com/LechSBorkowski
https://lsborkowski.com/pol/

Categories
Blog

BBC documentary Borrowed Pasture 1960

Polish version: Film BBC Pożyczone Pastwisko z 1960

Borrowed Pasture 1960 BBC documentary directed by John Ormond, narrated by Richard Burton
Borrowed Pasture 1960 BBC documentary directed by John Ormond, narrated by Richard Burton

The men in the BBC documentary Borrowed Pasture, Eugeniusz Okołowicz, photographer, and Włodzimierz Bułaj, electrician, were in the Polish Army during September 1939 campaign of WWII, then crossed into Lithuania where they were interned, to avoid capture by either Germans or Russians. Soviets occupied Lithuania in Spring 1940 and transferred the interned Poles to Russian camps. My wife’s grandfather Aleksander Głuchowski was also among them.

Włodzimierz Bułaj, electrician, former Polish Army WWII soldier, at the Penygaer Farm in Carmarthenshire, Wales, in 1960 documentary Borrowed Pasture
Włodzimierz Bułaj, electrician, former Polish Army WWII soldier, at the Penygaer Farm in Carmarthenshire, Wales, in 1960 documentary Borrowed Pasture
Eugeniusz Okołowicz, photographer, former Polish Army WWII soldier, at the Penygaer Farm in Carmarthenshire, Wales, in 1960 documentary Borrowed Pasture
Eugeniusz Okołowicz, photographer, former Polish Army WWII soldier, at the Penygaer Farm in Carmarthenshire, Wales, in 1960 documentary Borrowed Pasture

The camps, where Włodzimierz/Wlodek Bułaj was held, marked with yellow pins on the enclosed map:

Lithuania, Wiłkomierz
Russia:
Yukhnov, Kaluga Oblast, from 15 July 1940
Ponoy in the Kola Peninsula, Murmansk Oblast, from 6 June 1941
Yuzha, Ivanovo Oblast

Camps, where Eugeniusz Okołowicz was held are marked by blue pins:

Lithuania, Mejszagoła
Russia:
Kozielsk/Kozelsk, from 13 July 1940
Gryazovets, Vologda Oblast, from 2 July 1941 to 3 September 1941

Orange pin is the location of Tatishchevo, Saratov Oblast, where both men arrived in September 1941. This was one of the meeting points for Polish soldiers and their dependants after they were released from the Soviet camps, following the German attack on the Soviet Union in June 1941.

Locations associated with Włodzimierz Bułaj and Eugeniusz Okołowicz, Soviet camps 1940-1941
Locations associated with Włodzimierz Bułaj and Eugeniusz Okołowicz. Green pin – the Penygaer Farm in Wales, yellow pins – camps, where Włodzimierz Bułaj was held in 1939-1941, blue pins – camps, where Eugeniusz Okołowicz was held in 1939-1941, orange pin – Tatishchevo, one of meeting points for Polish soldiers released from captivity by Russians following the German attack in 1941.

Note the location of the Ponoy camp at the tip of the Kola Peninsula. It is a barren tundra in an uninhabited land, very far from any human settlements. Soviets referred to it as the ‘Ponoy point’. Number of prisoners at this location was about 4 thousand. Many of them would be dead during the following months, had they been kept there longer. NKVD documents state the POWs were to be used for the construction of an airfield. It is obvious, however, that the death toll would be enormous. That was probably the aim: to kill by exhaustion and hunger.

My wife’s grandfather was in the same camps of Kozielsk/Kozelsk and Gryazovets as Okołowicz. Thousands of earlier Polish POWs from the Kozielsk camp were murdered by the Russians at the Katyn site near Smolensk in April and May 1940. Returning to Poland under Communist/Soviet control after the war was therefore very risky. Many of the Poles interned in Lithuania and later in the Soviet camps lived in eastern Poland, which was occupied by the Soviet Union after the war. This was the case of Głuchowski and could be the case of Bułaj and Okołowicz as well.

Aleksander Głuchowski arrived in Poland in 1947 to reunite with his son he last saw in 1939, his wife having died of hunger, exhaustion and disease in 1945. He was arrested by the Communist secret police and imprisoned. He died in 1952 at the age of 45.

The 22 December 1959 edition of Western Mail (Glamorgan County) noted that cameraman William Greenhaigh served at the mass celebrated at the farm:

Wearing gumboots, he recently served at a Roman Catholic Mass for two elderly Poles on a remote farm in Carmarthenshire.

The BBC Welsh television unit, of which he is a member, was on location, shooting scenes for “Borrowed Pastures” – featuring Polish farmers who have left their native land to settle in Wales.

Coventry Evening Telegraph, 15 June 1960, in the article Tribute to Courage of Polish Farmers:

A happy ending has been provided to one of the most fascinating human interest stories in recent years, which began when about 100 Welsh farms passed into the possession of Polish Ex-Servicemen at the end of the war.

 

Two such people were Eugeniusz Okolowicz and Wlodek Bulaj, who borrowed enough money to buy infertile acres and ruined buildings of Penygaer Farm, Trawsmawr, Carmarthen, which had stood abandoned for 20 years.

 

Neither knew much about farming, but they managed to clear a mountain stream to an old mill and harness a generator. Living on a few groceries and two tins of meat a week, they built up a small herd of cattle and found market for the milk. Also, they found an old tractor, which they bought for £4 10s.

 

Today, they still work 18 hours a day; their only contact with the rest of the world being a weekly rendezvous with a travelling grocer, and a six-monthly visit of a Polish priest.

[…]
The courageous battle of these two men was spotlighted last month in the film, “Borrowed Pasture”, shown on BBC TV, and the Hawker Siddeley Group offered the two farmers one of its new aero-dynamically designed Gloster forage harvesters, worth some £300. An offer which was speedily accepted.

 

The presentation of the Harvester – built by the same experts who designed Gloster Javelin and Gloster Meteor jet fighters – was made at Penygaer Farm yesterday by a Gloster board member, Mr. W. W. W. Downing.

Coventry Evening Telegraph, 15 June 1960, article Tribute to Courage of Polish Farmers
From the Coventry Evening Telegraph, 15 June 1960, article Tribute to Courage of Polish Farmers

On Friday, January 6 1961, The South Wales Gazette, Monmouthshire, noted

The BBC Film Unit’s presentation of “Borrowed Pasture” which can be seen on Wednesday, attracted a great deal of attention when it was shown in May last year […]

 

The film, written and produced by John Ormond, tells the story of two former soldiers in the Polish Army, who settled in a bleak decaying farm on a Carmarthenshire hill-side. […]

 

The film’s most moving passage deals with loneliness of Wlodek Bulaj, one of the farmers. Bulaj has not seen his wife for 22 years.

John set about the task of helping Bulaj to get Polish and British visas for Mrs Bulaj to come to Wales.

 

Viewers who had seen the film sent money to help. After months of delay, Mrs Bulaj is now at the farm, having been reunited with her husband in Ormond’s own home. Now she can stay in Britain indefinitely.

The article mentions ‘Polish and British visas for Mrs Bulaj’. This may indicate that the family lived in eastern Poland, occupied by the Soviet Union after WWII.

Here is the scene from the film, in which Włodek is looking at his family pictures. The little daughter he last saw in 1939 has just got married.

BBC 1960 documentary Borrowed Pasture, Włodzimierz Bułaj is looking at pictures of family last seen twenty years earlier
BBC 1960 documentary Borrowed Pasture, Włodzimierz Bułaj is looking at pictures of family last seen twenty years earlier
BBC 1960 documentary Borrowed Pasture, Włodzimierz Bułaj is looking at his daughter's wedding picture
BBC 1960 documentary Borrowed Pasture, Włodzimierz Bułaj is looking at his daughter’s wedding picture

However, in 1963, a little over two years after the reunion with his wife, Włodzimierz Bułaj died. What happened to his wife, Mr. Okołowicz, and the farm?

The personal dimension of the story is closely linked with the Communist policy of elimination and separation of anyone not willing to serve the totalitarian system. I mentioned my wife’s grandfather, who was prevented from reuniting with his son, my father in law, and imprisoned upon arrival in Poland in 1947.

Farms of my grandparents on both sides in eastern Poland were seized by Soviet authorities after WWII. Nearly entire family on my mother’s side were sent to concentration camps in different parts of the Soviet Union. Some were tortured. My parents met in the camps. Later on, in the 1980s, Soviet authorities refused permission for my visit to the family still remaining in the Soviet-occupied territory. In 2015, after many years of harassment, my wife and I were expelled from our workplaces at the State School of Music in Zielona Góra and University in Poznań, respectively. Despite official proclamations, the Communist policies continue. I am now in London in the UK, where I came in 2016, while my wife remains in Poland. The story of Bułaj, Okołowicz, Głuchowski, and others like them is not over. It continues.

https://twitter.com/LechSBorkowski
https://lsborkowski.com/pol/

Categories
Blog

Neil MacGregor in The Times; more of the same

My comment following the article “The two Britains that exasperate and enchant the rest of the world” by Neil MacGregor in The Times.


After reading this article, I listened to MacGregor’s episode on Poland in his series “As Others See Us”.

Towards the end of the episode he says “because our contributors come from opposite ends of the political spectrum in Poland”.

As I said earlier, Sikorski is a Communist-trained political functionary.

The film director Agnieszka Holland is a daughter of a well known Communist Henryk Holland.

“The academic Agnieszka Graff invited me to her summer retreat in the far east of Poland.”

There is no such thing as “the far east of Poland”.

Both of my parents as well as both parents of my wife came from eastern Poland, which was seized and occupied by the Soviet Union after WW2. Thus the use of the phrase “the far east of Poland” in relation to a location within present-day borders of Poland is a pro-Soviet/pro-Russian device.

Graff makes at one point a reference to “a cult comedy from the 1980s”. I know the film and it is not a cult comedy. It is a Communist film with plenty of instructional material.

Pawel Ukielski, director of the Museum of the Warsaw Uprising 1944, is a member of the Platform of European Memory and Conscience, a phony bureaucracy designed to make a little bit of background noise without doing any damage to the Communist and Russian cause. He was a deputy director of the Institute of National Remembrance in Poland, also a phony institution, designed to blend fact and fiction, while firmly preserving Communist and Russian interests and eliminating as many victims from memory as possible. He was one of the voices behind the idea that the Soviet monuments should not be destroyed but moved instead to a former Soviet army base. Truly Bolshevik idea.

MacGregor’s episode on Poland is just another masquerade. Pretending to show different points of view, while firmly sticking to the usual suspects.

He says at one point

“And in a final irony of a war declared explicitly for Poland, Polish servicemen and women did not take part in the great Victory Parade in Whitehall.”

This sentence is indeed worthy of praise from the Russian authorities. It seems to suggest that the Poles somehow decided not to participate. The British government preferred to appease the Communists and issued the invitation for the parade to the Communists in Warsaw. The Poles fighting on the western front were excluded.

Keep in mind, that the Soviets killed thousands of Polish resistance members when they advanced westwards into the Polish territory in 1944-45.

This was the reason behind my father’s decision to desert from the Communist army on 13 January 1945, one day before the military oath was to take place. Being a member of the Communist army you would not fight for independent Poland. You would fight one enemy for the benefit of another one.

Of course, the American and British leaders had no right to determine Polish post-WWII borders and the Yalta deal was illegal. Yalta is a symbol of western very deep cognitive disaster vis-a-vis Communism which continues today.

@LechSBorkowski